MỘT SỐ NỘI DUNG CƠ BẢN VỀ TRỢ GIÚP PHÁP LÝ
UBND XÃ VĨNH TRẠCH TUYÊN TRUYỀN MỘT SỐ NỘI DUNG CƠ BẢN VỀ TRỢ GIÚP PHÁP LÝ
Nhằm nâng cao nhận thức của cán bộ và Nhân dân về quyền được trợ giúp pháp lý, bảo đảm mọi người dân thuộc diện được trợ giúp pháp lý có điều kiện tiếp cận công lý và bình đẳng trước pháp luật, UBND xã Vĩnh Trạch tuyên truyền một số nội dung cơ bản về trợ giúp pháp lý như sau:
1. Trợ giúp pháp lý là gì?
Luật Trợ giúp pháp lý số 11/2017/QH14, được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 05/2026/QH16, quy định về người được trợ giúp pháp lý; tổ chức và người thực hiện trợ giúp pháp lý; hoạt động trợ giúp pháp lý và trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan.
Theo quy định của pháp luật, trợ giúp pháp lý là việc cung cấp dịch vụ pháp lý miễn phí cho người được trợ giúp pháp lý trong các vụ việc thuộc phạm vi trợ giúp pháp lý, góp phần bảo đảm quyền con người, quyền công dân trong tiếp cận công lý và bình đẳng trước pháp luật.
Người thuộc diện được trợ giúp pháp lý không phải trả tiền, lợi ích vật chất hoặc bất kỳ lợi ích nào khác khi được thực hiện trợ giúp pháp lý theo quy định.
2. Những hành vi bị nghiêm cấm trong hoạt động trợ giúp pháp lý
a) Đối với tổ chức và người thực hiện trợ giúp pháp lý
Nghiêm cấm các hành vi:
- Xâm phạm danh dự, nhân phẩm, quyền và lợi ích hợp pháp hoặc phân biệt đối xử đối với người được trợ giúp pháp lý;
- Nhận, đòi hỏi tiền, lợi ích vật chất hoặc lợi ích khác từ người được trợ giúp pháp lý; sách nhiễu người được trợ giúp pháp lý;
- Tiết lộ thông tin về vụ việc và người được trợ giúp pháp lý, trừ trường hợp được pháp luật cho phép;
- Từ chối hoặc không tiếp tục thực hiện trợ giúp pháp lý trái quy định;
- Lợi dụng hoạt động trợ giúp pháp lý để trục lợi, xâm phạm quốc phòng, an ninh quốc gia, gây mất trật tự, an toàn xã hội hoặc ảnh hưởng xấu đến đạo đức xã hội;
- Xúi giục, kích động người được trợ giúp pháp lý cung cấp thông tin, tài liệu sai sự thật hoặc khiếu nại, tố cáo, khởi kiện trái pháp luật.
b) Đối với người được trợ giúp pháp lý và các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan
Nghiêm cấm các hành vi:
- Xâm phạm sức khỏe, tính mạng, danh dự, nhân phẩm của người thực hiện trợ giúp pháp lý hoặc uy tín của tổ chức thực hiện trợ giúp pháp lý;
- Cố tình cung cấp thông tin, tài liệu sai sự thật về vụ việc trợ giúp pháp lý;
- Đe dọa, cản trở hoặc can thiệp trái pháp luật vào hoạt động trợ giúp pháp lý;
- Gây rối, làm mất trật tự hoặc vi phạm nghiêm trọng nội quy tại nơi thực hiện trợ giúp pháp lý.
3. Những đối tượng được trợ giúp pháp lý
Theo quy định pháp luật, các nhóm đối tượng thuộc diện được trợ giúp pháp lý bao gồm:
- Người có công với cách mạng; cha đẻ, mẹ đẻ, vợ, chồng, con của liệt sĩ và người có công nuôi liệt sĩ;
- Người thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo;
- Người nhiễm chất độc da cam;
- Người khuyết tật;
- Trẻ em;
- Người dân tộc thiểu số cư trú ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn; người dân tộc thiểu số rất ít người;
- Người được hưởng trợ cấp xã hội hằng tháng là người cao tuổi, người bị bạo lực trong vụ việc bạo lực gia đình, người nhiễm HIV;
- Người lao động có thu nhập thấp là người bị buộc tội hoặc bị hại;
- Người gặp khó khăn đột xuất do thiên tai hoặc hỏa hoạn trong vụ việc liên quan trực tiếp đến việc khắc phục hậu quả của sự kiện đó;
- Người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi trong các trường hợp theo quy định của Luật Tư pháp người chưa thành niên;
- Nạn nhân, người đang trong quá trình xác định là nạn nhân của hành vi mua bán người và người dưới 18 tuổi đi cùng theo quy định của pháp luật;
- Cá nhân bị thiệt hại mà không thuê người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp theo quy định của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước;
- Người nước ngoài thuộc trường hợp điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên có quy định được trợ giúp pháp lý;
- Các trường hợp khác theo quy định của pháp luật.
4. Quyền và nghĩa vụ của người được trợ giúp pháp lý
a) Quyền của người được trợ giúp pháp lý
Người được trợ giúp pháp lý có các quyền cơ bản sau:
- Được trợ giúp pháp lý miễn phí, không phải trả tiền hoặc bất kỳ lợi ích vật chất, lợi ích khác nào;
- Tự mình hoặc thông qua người thân thích, cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng hoặc cơ quan, tổ chức, cá nhân khác yêu cầu trợ giúp pháp lý;
- Được thông tin về quyền được trợ giúp pháp lý, trình tự và thủ tục thực hiện trợ giúp pháp lý;
- Yêu cầu giữ bí mật về nội dung vụ việc trợ giúp pháp lý;
- Lựa chọn tổ chức thực hiện trợ giúp pháp lý và người thực hiện trợ giúp pháp lý theo quy định;
- Yêu cầu thay đổi người thực hiện trợ giúp pháp lý trong trường hợp pháp luật quy định;
- Thay đổi hoặc rút yêu cầu trợ giúp pháp lý;
- Được bồi thường thiệt hại theo quy định của pháp luật;
- Khiếu nại, tố cáo về hoạt động trợ giúp pháp lý theo quy định.
b) Nghĩa vụ của người được trợ giúp pháp lý
Người được trợ giúp pháp lý có trách nhiệm:
- Cung cấp giấy tờ chứng minh thuộc diện được trợ giúp pháp lý;
- Hợp tác và cung cấp kịp thời, đầy đủ thông tin, tài liệu, chứng cứ liên quan đến vụ việc;
- Chịu trách nhiệm về tính chính xác của thông tin, tài liệu, chứng cứ đã cung cấp;
- Tôn trọng tổ chức và người thực hiện trợ giúp pháp lý;
- Không yêu cầu tổ chức khác trợ giúp pháp lý đối với cùng một vụ việc đang được tổ chức trợ giúp pháp lý thụ lý, giải quyết;
- Chấp hành các quy định của pháp luật về trợ giúp pháp lý và nội quy nơi thực hiện trợ giúp pháp lý.
5. Ai là người thực hiện trợ giúp pháp lý?
Người thực hiện trợ giúp pháp lý bao gồm 04 nhóm chủ thể:
- Thứ nhất, Trợ giúp viên pháp lý. Đây là viên chức của Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước, đáp ứng các tiêu chuẩn theo quy định của pháp luật.
- Thứ hai, Luật sư thực hiện trợ giúp pháp lý theo hợp đồng với Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước hoặc theo phân công của tổ chức tham gia trợ giúp pháp lý.
- Thứ ba, Tư vấn viên pháp luật có từ 02 năm kinh nghiệm tư vấn pháp luật trở lên, làm việc tại tổ chức tham gia trợ giúp pháp lý.
- Thứ tư, Cộng tác viên trợ giúp pháp lý.
Theo quy định, tư vấn viên pháp luật và cộng tác viên trợ giúp pháp lý không tham gia bào chữa, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho người được trợ giúp pháp lý trong hoạt động tố tụng.
6. Các tổ chức thực hiện trợ giúp pháp lý
a) Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước: là đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc Sở Tư pháp, do UBND cấp tỉnh thành lập; có tư cách pháp nhân, con dấu, trụ sở và tài khoản riêng. Trung tâm có thể thành lập Chi nhánh theo quy định.
b) Tổ chức tham gia trợ giúp pháp lý: Bao gồm tổ chức ký hợp đồng thực hiện trợ giúp pháp lý và tổ chức đăng ký tham gia trợ giúp pháp lý theo quy định của pháp luật.
7. Phạm vi và lĩnh vực trợ giúp pháp lý
Trợ giúp pháp lý được thực hiện trong phạm vi theo quy định của pháp luật và của từng tổ chức thực hiện trợ giúp pháp lý.
Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước thực hiện trợ giúp pháp lý đối với các trường hợp như: người được trợ giúp pháp lý đang cư trú tại địa phương; vụ việc xảy ra tại địa phương hoặc theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền về trợ giúp pháp lý ở Trung ương.
Trợ giúp pháp lý được thực hiện trong các lĩnh vực pháp luật, trừ lĩnh vực kinh doanh, thương mại.
8. Các hình thức trợ giúp pháp lý: có 3 hình thức
Tham gia tố tụng: Người thực hiện trợ giúp pháp lý tham gia tố tụng với tư cách người bào chữa hoặc người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho người được trợ giúp pháp lý theo quy định của pháp luật.
Tư vấn pháp luật: Người được trợ giúp pháp lý được tư vấn, giải đáp các vấn đề pháp luật liên quan đến quyền, nghĩa vụ và vụ việc của mình.
Đại diện ngoài tố tụng: Người thực hiện trợ giúp pháp lý đại diện cho người được trợ giúp pháp lý thực hiện các công việc theo quy định của pháp luật, không thuộc hoạt động tố tụng.
THÔNG ĐIỆP TUYÊN TRUYỀN
Trợ giúp pháp lý là chính sách nhân văn của Đảng và Nhà nước nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của những người thuộc diện được trợ giúp pháp lý, giúp người dân tiếp cận công lý và bảo đảm bình đẳng trước pháp luật.
UBND xã Vĩnh Trạch đề nghị cán bộ, đảng viên và toàn thể Nhân dân quan tâm tìm hiểu các quy định của pháp luật về trợ giúp pháp lý; khi thuộc diện được trợ giúp pháp lý và có nhu cầu giải quyết các vấn đề pháp luật, hãy chủ động yêu cầu trợ giúp pháp lý để được hỗ trợ đúng quy định và hoàn toàn miễn phí./.
